“Khi đi làm việc, các em nhớ mang theo những vật dụng thiết yếu như đèn pin, màn, đồ ăn nhanh, nước uống. Nên sử dụng ba lô và đi dép có quai hậu…” - Bác sĩ Bùi Thị Thanh Mai, giảng viên đến từ công ty Tư vấn Đầu tư Y tế (CIHP), dặn dò các điều tra viên trẻ một cách tỉ mỉ.

Học viên tham dự lớp tập huấn về điều tra cơ bản này là 20 nữ sinh năm cuối của trường Cao đẳng Y tế Thái Bình. Sau khi khoá tập huấn kết thúc, các bạn sẽ tham gia vào một đợt điều tra thực địa. Đây là một trong những hoạt động nằm trong chương trình y tế chung do Cordaid (một tổ chức phi chính phủ, phi lợi nhuận của Hà Lan) tài trợ giai đoạn từ 2008 đến 2010, nhằm tìm hiểu kiến thức, thái độ, hành vi của người dân và cán bộ y tế tại 7 vùng dự án (Mỹ Hào - Hưng Yên, Tiên Yên - Quảng Ninh, Văn Quan - Lạng Sơn, Phú Lương - Thái Nguyên, Ngũ Hành Sơn, Cẩm Lệ, Điện Bàn - Đà Nẵng) về các vấn đề liên quan tới phòng chống viêm nhiễm đường sinh sản, mang thai ngoài ý muốn và HIV/AIDS.

Những kết quả của nghiên cứu này có ý nghĩa rất quan trọng với những người thực hiện chương trình, đặc biệt là đối với CIHP - cơ quan hỗ trợ kỹ thuật chung cho cả 7 vùng dự án nêu trên, trong việc biên soạn tài liệu, xây dựng các chương trình truyền thông giáo dục sức khoẻ, đồng thời, đó cũng là cơ sở để so sánh, đánh giá hiệu quả can thiệp của dự án. Sau khi dự án kết thúc vào cuối năm 2010, một cuộc điều tra tương tự cũng sẽ được tiến hành.

Dù học ngành y nhưng lần đầu tiên tham gia một cuộc điều tra về sức khoẻ cộng đồng, các bạn sinh viên đều cảm thấy hồi hộp pha chút lo lắng. Buổi tối trước ngày lên đường, một số bạn còn cẩn thận nhờ bạn cùng phòng của mình đóng vai đối tượng điều tra để thực hành phỏng vấn cho đến tận nửa đêm. Những bạn sống cùng gia đình thì nhờ sự trợ giúp của bố mẹ, anh chị em. Ai cũng quyết tâm hoàn thành công việc của mình một cách tốt nhất.

Mỗi ngày làm việc của các điều tra viên dưới thực địa luôn đầy ắp những câu chuyện bất ngờ. Dù đã được hướng dẫn cẩn thận và chuẩn bị tâm lý kỹ càng, nhưng không ít bạn vẫn “giật mình” bởi phản ứng của người dân sau mỗi câu hỏi mình đặt ra.

Bạn Nguyễn Thị Vân Anh, một thành viên trong nhóm điều tra tại huyện Phú Lương tâm sự: “Khi mình hỏi một bác trai hơn 50 tuổi về các biện pháp tránh thai mà vợ chồng bác sử dụng khi quan hệ, thì ngay lập tức bác đã đứng bật dậy và bỏ ra ngoài. Nhờ có chị y tế thôn đi cùng giải thích một hồi lâu bác ấy mới bằng lòng quay lại để tiếp tục trả lời phỏng vấn”.

Bạn Ngô Thị Huyền, một thành viên của nhóm điều tra tại huyện Văn Quan - Lạng Sơn, vừa cười vừa kể về tình huống mà mình gặp phải: “Mình tới nhà một cặp vợ chồng trẻ người dân tộc Nùng, anh chồng dẫn mình ra tận cánh đồng nơi chị vợ đang làm việc để mình phỏng vấn. Cứ mỗi lần mình đặt câu hỏi là chị ấy lại trả lời “không biết” rồi cười ngặt nghẽo. Phải mất hơn tiếng đồng hồ mình mới có thể hoàn thành được hết bảng hỏi, thay vì chỉ khoảng 20 phút so với những người khác. Sau khi phỏng vấn, anh chị ấy mời mình về nhà ăn cơm, uống rượu và còn dẫn sang cả nhà hàng xóm chơi vì ngày mai bên đó có đám cưới”.

Dù chỉ là một chuyến đi ngắn trong 4 ngày, nhưng khi trở về mỗi người mang đều trong mình những kỉ niệm khó quên. Có bạn ấn tượng vì thái độ niềm nở, hiếu khách của người dân bản địa; bạn thì lại không thể quên được vẻ e dè, ngượng ngùng của những phụ nữ địa phương khi được hỏi về các vấn đề liên quan tới vệ sinh, tình dục, tránh thai…